Dokumenty potrzebne do wyjazdu

W strefie Schengen wystarczy dowód osobisty ważny minimum 6 miesięcy. Nie musisz mieć paszportu.

Mimo wszystko paszport ma trzy zalety:

• Pewniejszy w razie zmian przepisów (np. tymczasowych kontroli granicznych).
• Niemieckie urzędy (np. Finanzamt) czasem proszą o paszport zamiast dowodu, jest standard międzynarodowy.
• Akceptowany w bankach niemieckich (jeśli zakładałabyś niemieckie konto).

Jeśli twoja praca w opiece będzie dłużej niż rok, polecamy zrobić paszport. Koszt: 140 zł, wydanie 30 dni w trybie zwykłym, 7 dni w przyspieszonym.

Sprawdź TERAZ datę ważności swojego dokumentu. To jest najczęstszy powód opóźnień przy szybkim wyjeździe. Dowód ważny krócej niż 6 miesięcy = wymiana przed wyjazdem (10–30 dni w trybie zwykłym).

A1 to zaświadczenie z ZUS-u potwierdzające, że pracujesz w polskim systemie ubezpieczeń (jeśli idziesz na model polski, delegowanie). Bez niego nie powinnaś pracować w Niemczech, bo niemiecka kontrola (Zoll) sprawdza ten dokument u pracujących.

Jak to działa

Wniosek o A1 składa pracodawca, czyli my. Ty podpisujesz pełnomocnictwo (zwykle przy umowie). My składamy elektronicznie przez ZUS PUE. Procedurę i wymagane informacje opisuje sam ZUS.

Czas wydania

Tryb online: 7–14 dni roboczych. Tryb papierowy: 30 dni. Standardowo idziemy online.

Co robić, jeśli się spieszy

W trybie pilnym ZUS potrafi wydać A1 w 5–7 dni roboczych. W zupełnym wyjątku (np. zlecenie w 48 godzin po szpitalu) zdarzało nam się otrzymać A1 w 3 dni, ZUS akceptuje argumentację „pracownik już wyjechał, a kontrola w drodze”.

Ile jest ważny

Standardowo wydawany na okres trwania konkretnego zlecenia (np. 8 tygodni). Możemy przedłużać dla kolejnych zleceń, ale każde nowe zlecenie wymaga nowego wniosku (bo dane podopiecznego się zmieniają).

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego. Daje ci prawo do bezpłatnego leczenia w Niemczech na zasadach niemieckiej kasy chorych (czyli prawie wszystko za darmo, drobne dopłaty za niektóre leki).

Jak ją zamówić

Online przez portal NFZ lub ZUS PUE (sekcja „Wnioski”): wybierasz EKUZ, wypełniasz wniosek (5 minut), wysyłasz. Karta przychodzi pocztą w 1–3 dni robocze na twój adres.

Można też w stacjonarnym oddziale NFZ (z dowodem), w tym samym dniu.

Ważność

Standardowo 6 miesięcy. Można przedłużyć o kolejne 6 miesięcy bez wychodzenia z domu (kolejny wniosek przez PUE).

Co kryje EKUZ

• Wizyty u lekarza pierwszego kontaktu (Hausarzt), bezpłatne.
• Wizyty u specjalisty ze skierowaniem, bezpłatne, czasem dopłata 5–10 € za wizytę.
• Pogotowie i SOR, bezpłatne.
• Hospitalizacja, bezpłatna, dopłata 10 € za dzień (limit 28 dni rocznie).
• Recepta, dopłata 5–10 € za lek (czasem 0, jeśli senior generic).

Czego EKUZ NIE kryje

• Stomatologia (poza ostrym bólem), leczenie zębów płatne pełną stawką.
• Leczenie planowe wybranego specjalisty bez skierowania.
• Powrót do Polski w razie choroby (transport sanitarny). Tu warto dokupić tanie ubezpieczenie podróżne (np. mondial 30 zł / miesiąc).

Niektóre niemieckie rodziny tego wymagają, niektóre nie. My polecamy mieć je „na wszelki wypadek”, bo zdobycie zajmuje 5–7 dni i jest darmowe online.

Jak je zdobyć

Przez profil zaufany (e-PUAP) na portalu eKRK (Krajowy Rejestr Karny):

1. Wchodzisz na krk.gov.pl.
2. Logujesz się Profilem Zaufanym.
3. Wybierasz „Wniosek o zaświadczenie z KRK”.
4. Płacisz 20 zł online (BLIK, karta).
5. Po 1–7 dniach dostajesz zaświadczenie elektroniczne (PDF z podpisem).

Czy potrzebne tłumaczenie na niemiecki

Zwykle nie. Niemieckie rodziny akceptują polski oryginał z tłumaczeniem własnym (Google Translate wystarcza). Jeśli rodzina chce oficjalnego tłumaczenia przysięgłego, kosztuje to 50–100 zł i tydzień.

Dla większości naszych zleceń (opieka domowa) zaświadczenie nie jest formalnym wymogiem. Ale jest sygnałem dla rodziny, że jesteś poukładana, więc warto je mieć.

Wiza pracownicza

Nie. Polska jest w UE, masz swobodny przepływ osób.

Niemieckie pozwolenie na pracę (Arbeitserlaubnis)

Nie. UE = brak takiego wymogu.

Świadectwo zdrowia (orzeczenie lekarskie do pracy)

Nie wymagane przez prawo niemieckie. Ale niektóre rodziny proszą o nieformalne potwierdzenie od lekarza, że jesteś zdrowa do pracy fizycznej. Nie jest to badanie SP-medical, tylko prosta wizyta u lekarza (50–100 zł, 1 dzień).

Polski certyfikat opiekuna medycznego (PWZ)

W opiece domowej w Niemczech NIE jest wymagany. Niemcy mają osobny system kwalifikacji (Pflegehelfer, Altenpflegerin), który wymaga 1–3 lat szkoły niemieckiej. Polskie certyfikaty nie są w nim uznawane.

Dla pracy w opiece domowej (Betreuungskraft) wystarczają twoje umiejętności praktyczne i nasza umowa. Nie ma żadnego „polskiego certyfikatu”, którego zdobycie pomogłoby ci na rynku niemieckim.

Tłumaczenie przysięgłe dyplomu

Nie. Dyplomu nie pokazujesz, bo nie pracujesz w wyuczonym zawodzie (chyba że masz pielęgniarstwo i chcesz aplikować jako pielęgniarka, to inny rynek).

Niemieckie konto bankowe

Nie. Wypłata idzie na polskie konto w euro lub złotówkach (większość polskich banków akceptuje przelewy euro bez prowizji do określonego limitu).

Pracujesz na polskiej umowie zlecenia z polskim ZUS-em, więc niemieckie dokumenty meldunkowo-podatkowe ciebie nie dotyczą. Wymieniamy je tu, żebyś wiedziała, że to nie jest twoja sprawa:

Anmeldung (zameldowanie w niemieckim urzędzie)

Niepotrzebne. Twoim adresem urzędowym pozostaje polski. Mieszkasz u rodziny, ale nie zamieszkujesz Niemiec w sensie prawno-meldunkowym.

Steueridentifikationsnummer / Sozialversicherungsnummer

Nie dotyczą cię. Twoje świadczenia społeczne są polskie (ZUS, NFZ, EKUZ). Nie dostajesz niemieckiego numeru podatkowego, bo nie rozliczasz się w niemieckim Finanzamt.

Niemieckie konto bankowe

Nie zakładasz. Wypłata idzie na twoje polskie konto, w euro lub złotówkach.

To wszystko ułatwienie po polskiej stronie, nie luka. Twoja legalność opiera się na A1 i karcie EKUZ, które wystarczą przy każdej kontroli.

Na 5 minut przed wyjściem z domu, sprawdź, że masz w bagażu podręcznym (nie w walizce, którą może zgubić bus):

1. Paszport lub dowód osobisty (sprawdź datę ważności)
2. Kartę EKUZ
3. Wydrukowane A1
4. Kopię umowy z nami
5. Numer dyżurny do nas i kontakt do rodziny niemieckiej
6. Twoje stałe leki na cały okres + lista leków po polsku i niemiecku (do okazania w razie kontroli)
7. 100–150 € w gotówce na pierwsze dni
8. Karta bankomatowa (sprawdź, że masz aktywowane wypłaty zagraniczne)
9. Zaświadczenie o niekaralności (jeśli jest, w PDF na telefonie wystarczy)
10. Naładowany powerbank do telefonu

Wszystko inne (ubrania, kosmetyki, prezenty) idzie do walizki głównej. Bagaż podręczny ma 5–7 kg, nie więcej.